leaky gut autoimmuun ziekte

De gemene deler: de darmen

Je hebt het vast al vaker gehoord: de weerstand ontstaat in je buik. En dat is ook direct waar een auto-imuunziekte ontstaat. Onderzoek heeft namelijk aangetoond dat alle auto-immuunziekte één gemene deler hebben: leaky gut. Leaky gut en autoimmuun ziekte: zo zit het!

Leaky gut

Al onze voeding komt ons lichaam binnen via onze mond, wordt verteerd in onze maag en darmen en verlaat ons lichaam via onze anus. Wat je waarschijnlijk niet wist, is dat het maag-darmkanaal fysiologisch gezien tot de buitenkant van ons lichaam behoort. Het is namelijk de plek waar ons lichaam in direct contact staat met voeding, bacteriën, virussen en antigenen. Het is ook de plek waar voeding wordt verteerd en opgenomen in ons bloed. Voor dit laatste stuk zijn de darmen – en met name de darmcellen (enterocyten) – verantwoordelijk. De enterocyten zijn onderling strak met elkaar verbonden door middel van eiwitverbindingen (tight junctions). Deze enterocyten, darmcellen, hebben 2 functies:

  1. Het opnemen van voedingsstoffen (micronutriënten) vanuit de darm naar de lichaamscellen in het lichaam
  2. Stoffen die niet in het lichaam horen in de darm houden (en afvoeren)

Achter de darmwand bevinden zich ook direct de belangrijkste onderdelen van het spijsverteringssysteem:

  1. De immuuncellen in de darmen die het lichaam beschermen tegen ziekteverwekkers die voorbij de enterocyten zijn gekomen;
  2. Aderen en lymfeklieren die alle micronutriënten naar de lichaamscellen in het lichaam vervoeren.

Een leaky gut – oftewel een verhoogde darmpermeabiliteit – ontstaat wanneer enkele of een groep enterocyten beschadigd zijn of als de tight junctions (de verbinding tussen de enterocyten) beschadigd zijn. Wanneer dit gebeurt vallen er miniscule gaatjes in de barrière, waardoor de inhoud van de darm in het bloed of lymfevocht terecht kan komen. Met de inhoud van de darmen wordt bedoeld: onverteerde voedselresten, bacteriën, darmbacteriën (die alleen in darm voor horen te komen), infecties en toxines.

De gevolgen van een leaky gut

Zodra er stoffen in het bloed of lymfevocht voorkomen die er niet thuis horen ontstaat er direct een immuunreactie. Wanneer dit eenmalig gebeurt, is er niets aan de hand. Als de situatie blijft bestaan, reageert het volledige lichaam – waaronder de lever – en ontstaat er een ontstekingsreactie door het lichaam. Houdt deze situatie te lang aan dan raakt de lever overwerkt, waardoor alle toxines en stoffen vrij spel krijgen. Het immuunsysteem raakt volledig overprikkeld. Hierdoor kunnen er reacties komen op stoffen waar je normaal niet op reageerde: jouw immuunsysteem kan ineens geen melk of granen meer verdragen. En juist als dit gebeurt ontstaat er in het lichaam een trigger om auto-antilichamen aan te maken, wat een aanzet kan zijn voor het ontstaan van een auto-immuunziekte.

Het vreemde is: het klinkt heel heftig, maar je hoeft niets te merken van een leaky gut! Wellicht dat je wat vermoeider bent, wat vaker ziek bent of wat hoofdpijn hebt, maar het hoeft niet.

De oorzaken van een leaky gut

Hoe kunnen de enterocyten of tight junctions eigenlijk beschadigd raken en hoe kan er een leaky gut ontstaan? Hier liggen 2 oorzaken aan ten grondslag:

  1. Dysbiose in de darmen
    Dysbiose in de darmen is een moeilijk woord voor een ongezonde darmflora (microbioom). In de darmen huizen miljoenen bacteriën die ons moeten beschermen tegen virussen, bacteriën en toxines. Daarnaast zorgen deze bacteriën voor de vertering en de opname van de micronutriënten. Tegelijkertijd hebben deze bacteriën een belangrijke rol in ons immuunsysteem, Deze bacteriën hebben, zoals alles in het lichaam, voeding nodig. Zo zijn ze dol op vezels (oplosbare vezels) en probiotische voedingsmiddelen. Door een verkeerd dieet, maar ook door medicijngebruik (antibiotica, NSAID’s) kunnen deze darmbacteriën afsterven. Hierdoor ontstaat er een eenzijdig microbioom (weinig variatie in soorten darmbacteriën). Hierdoor valt een belangrijk deel van de bescherming en vertering weg, waardoor ziekteverwekkers, toxines en bacteriën direct de enterocyten kunnen beschadigen.
  2. Gluten
    Er lijkt een belangrijke rol weggelegd voor gluten in het ontstaan van een leaky gut. Gluten kunnen een leaky gut veroorzaken doordat zij direct een interactie aangaan met de tight junctions tussen enterocyten. Tight junctions gaan regelmatig uit zichzelf open om voedingsstoffen te transporteren naar het bloed of lymfevocht. Dit mechanisme wordt aangestuurd door zonuline, een eiwit dat wordt aangemaakt door de enterocyten. Gluten kunnen de aanmaak van zonuline stimuleren, waardoor de tight junctions langer en sneller open gaan dan nodig.

Nu weet je alles over Leaky Gut en autoimmuun ziekte. Lees meer over de rol van voeding bij het ontstaan van een auto-immuunziekte.